Skuteczność nagród i kar

motywacja

Karanie niegrzecznych dzieci stosowane jest od dawna. Rodzice wierzą, że kary zapewnią większe dziecięce posłuszeństwo i zapobiegną w przyszłości negatywnym zachowaniom. Taka wiara oparta na własnych doświadczeniach, niestety jest błędnym przekonaniem. Taki system kar nie działa o czym świadczą najnowsze badania.

Czy to możliwe – powie część rodziców?

Przecież nas też tak wychowywano, a więc swoje dzieci też tak wychowuję. Moi znajomi również stosują różne systemy kar, a więc się sprawdzają.

Odpowiedzią na te wątpliwości jest m.in. wypowiedź Marii Montessori (lekarka, wybitny pedagog XX w., twórca nowego wychowania):

Również ja łudziłam się, że w celu skłonienia dziecka do podjęcia większego wysiłku w pracy i w spokoju będzie niezbędna jakaś Maria Montessorinagroda, która zaspokoi jego niższe uczucia, takie jak łakomstwo, próżność, miłość własną. I jakże byłam zaskoczona, gdy zauważyłam, że dziecko, któremu pozwolono unieść się ponad niskie uczucia, rezygnuje z tej nagrody spontanicznie. Wobec czego nakłoniłam nauczycielki, aby zrezygnowały ze zwykłych nagród i kar – które okazały się nieodpowiednie dla naszych dzieci – i aby ograniczyły się do wdzięcznego kierowania ich pracą.

– Maria Montessori

Skuteczność systemu żetonowego

System żetonowy (np. tablice motywacyjne) stosują rodzice, nauczyciele aby nakłonić dziecko do wykonywania określonej czynności, której dziecko nie chce wykonać lub wykonują ją niepoprawnie. Najczęściej stosowany, gdy słowa zachęty okazują się nieskuteczne. Żetonem może być serduszko, uśmiechnięta buźka, kolorowa naklejka itp.
Kiedy stosować? – podczas kształtowania konkretnego nawyku: mycia zębów, sprzątania po sobie, spokojnego siedzenia, szanowania własności innych. Najczęściej stosujemy w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Przy brakach wychowawczych, można stosować go w późniejszym okresie jako metodę uzupełniającą.

Ważne: wzmacniając motywację dziecka do ogólnego posłuszeństwa stosujemy nagrodę a nie straszenie karą. Należy unikać stosowania negatywnych żetonów.

Życia przedszkolaka, dziecka nie da się rozpisać na żetony. Proces wychowania jest bardziej złożony. W miarę rozwoju dziecka, system żetonowy zastępowany jest innymi metodami zwiększającymi motywację, adekwatnymi do rozwoju dziecka. Np. praca metodą projektu, współpraca z rodzicami, gry symulacyjne, ocenianie wspierające itp.

O nieskuteczności stosowania kar w budowaniu motywacji niech posłuży przykład ze świata dorosłych. Czy stosowanie systemu mandatów za nieprzestrzeganie przepisów drogowych wzmacnia motywację kierowców? Raczej nie, zwalniamy w miejscach z pomiarem prędkości w obawie przed kolejnym mandatem, a nie z powodu zmiany naszej motywacji. 

Ważne: Dobra Szkoła stosuje już niektóre metody w programowaniu aktywności pozalekcyjnej dzieci: warsztaty dzieci i rodziców – plecenie wianków adwentowych, wzmacnianie pracy zespołowej: Noc Reklamożerców, akcja Karmniki, empatia zwierząt itp.

Przedstawione zagadnienia w szerszym zakresie poruszone zostaną podczas warsztatów dla rodziców.

=>> FW – fragment referatu.

ZapiszZapisz

ZapiszZapisz

ZapiszZapisz