Lekcje online i ćwiczenia w praktyce

Lekcje online i ćwiczenia w praktyce

Pierwszy i drugi etap wdrażania zdalnego nauczania za nami. Mamy jednolitą platformę edukacyjną (jedno z najlepszych rozwiązań) MS Teams. Wszyscy uczniowie i nauczyciele mają również przydzielone konta domenowe co podnosi bezpieczeństwo danych i przekazu elektronicznego. Czas na ćwiczenia i lekcje online.Przed nami najtrudniejsze zadanie – zmiana przyzwyczajeń tradycyjnego nauczania. Opanowanie metod i technik zdalnego nauczania. Zmiany roli nauczyciela z roli dominującej na rzecz wspierania i organizowania procesu uczenia się,

Wymagania medyczne i lekcje online

Zdaniem MEN, dyrektor szkoły, planując zdalne nauczanie, ma obowiązek uwzględnić aktualne wymagania medyczne korzystania z urządzeń elektronicznych . 

Wg raportu NASK – Nastolatki 3.0  w 2019 r. w Polsce nastąpił wzrost średniego czasu korzystania z internetu o 13 % do około 4 h i 12 min., (w 2018 r. było 3 h 40 min.).  Wśród młodzieży 94% najczęściej odwiedza YouTube oraz Facebook 83,4%.

Jeżeli młodzież korzysta z internetu średnio 6 h dziennie, przez okres 3 miesięcy, wówczas wpada w uzależnienie od internetu (siecioholizm).

Uzależnienie Czas korzystania z internetu a zdrowie

  • 0 do 1,5 h Optymalny czas korzystania z internetu
  • 1,5 h – 4 h 12 min. Średnie zagrożenie
  • 4 h 12 – 6 h min. Ryzykowne korzystanie z internetu.
  • powyżej 6 h – możliwe uzależnienie (siecioholizm).

Biorąc pod uwagę zalecenia pediatryczne – dziecko w wieku 11-14 lat powinno korzystać z urządzeń elektronicznych ok. 90 min. dziennie (więcej – Zdalne nauczanie a zdrowie). Jak wcześniej podano (raport NASK), bez zdalnego nauczania, młodzież szkolna przekracza dopuszczalną normę  prawie 3 krotnie!!  Dlatego planując tygodniową pracę nauczycieli należy to robić z rozsądkiem.

Przykład praktyczny (lekcje online i ćwiczenia)

Założenia: uczeń klasy IV ma 3 godziny matematyki w tygodniu. W jaki sposób zaplanować zdalne nauczanie zgodnie z zaleceniami MEN (rozp. MEN z 20.03.2020)?

  1. Dyrektor w uzgodnieniu z nauczycielem planuje pracę w układzie tygodniowym (§ 1.3).
  2. Do kalendarza w programie MS Teams wpisujemy po 1 h samodzielnych ćwiczeń ucznia w poniedziałek i czwartek.
  3. Na środę nauczyciel planuje jedno spotkanie online – 20 min.
  4. Przygotowanie ćwiczeń dla uczniów: na stronie Kujawsko-Pomorska e-Szkoła wybieramy dla klasy IV temat: Ułamki niewłaściwe (35 min.) – link do lekcji.
  5. Do kalendarza w poniedziałek i czwartek wpisujemy temat oraz link do gotowej lekcji online. Do każdej lekcji przygotowujemy 2-3 pytania kontrolne dla ucznia.
  6. W środę planujemy spotkanie online. Unikajmy syndromu gadających głów (monologu nauczyciela przez 30-45. min.). Spotkanie powinno mieć charakter dyskusji nad samodzielną pracą ucznia w poniedziałek. Poprzez pytania kontrolne sprawdzamy zrozumienie tematu przez uczniów. Ostatnie 5-10 min poświęcamy na konsultacje. Wyjaśniamy niezrozumiałe dla uczniów partie materiału.
  7. Przy wykorzystaniu gotowych lekcji z portali edukacyjnych (tu skorzystaliśmy z lekcji Kujawsko-Pomorskiej e-Szkoły), przy 3 lekcjach matematyki nauczyciel zużyje 180 min. na przygotowanie 3 lekcji matematyki (dwóch ćwiczeń do samodzielnej pracy ucznia oraz jednej lekcji online. Jeżeli nauczyciel zechce samodzielnie przygotować lekcje wówczas zużyje ok. 2-4 godz. samodzielnej pracy na jedną lekcję zdalnego nauczania (ćwiczenia + lekcja online).
  8. Uczeń jest aktywny przez 130 min. w ciągu tygodnia przy 3 lekcjach matematyki.

Schemat pracy lekcji online i ćwiczeń

Szczegółowy tygodniowy plan zajęć przedstawia poniższa grafika.

Przykład - zdalne nauczanie

Uwaga 1: przedstawiona propozycja spełnia wymaganie rozporządzenia MEN z 20.03.2020 – o łączeniu przemiennym kształcenia z użyciem monitorów ekranowych (internet i komputer) i tradycyjnego (analogowego) nauczania a więc samodzielnej pracy ucznia z podręcznikiem i przesłanymi zadaniami (§ 1.3.d)..

Połączenie samodzielnej pracy ucznia z lekcjami online pozwala ograniczyć kontakt ucznia z internetem do niezbędnego minimum (2×35 min. gotowej lekcji + 20 min. spotkanie z nauczycielem). Rola nauczyciela ogranicza się do zaplanowania pracy ucznia oraz do moderowania dyskusji z uczniami (budowanie relacji).

Uwaga 2: dyrektor wspólnie z nauczycielami ustala, które lekcje powinny być prowadzone online (najczęściej trudniejsze przedmioty, kończące się egzaminami). Lekcje online są ważne w przypadku języków obcych (rozwijanie kompetencji językowych i komunikacyjnych) oraz przedmiotów humanistycznych (rozwój kompetencji kluczowych).  Można w przypadku niektórych przedmiotów całkowicie zrezygnować z lekcji online.

Rekomendacje resortu edukacji

Minister Edukacji Narodowej D.Piontkowski zaprzeczył, jakoby dzieci miały spędzać przed komputerem godziny, na wzór klasycznych lekcji w szkole.

To będzie kilka lekcji on-line dziennie. Możemy połączyć się na 10-15 minut, nauczyciel zada zadanie, fragment do przeczytania i wtedy łączymy się ponownie, a nauczyciel je sprawdzi – minister starał się rozwiać obawy. [PolsatNews, 21.03.2020]

Również Wielkopolski Kurator Oświaty rekomenduje, aby podczas pracy zdalnej z uczniami, nauczyciele przygotowywali i wykorzystywali materiały pogłębiające, utrwalające zdobytą przez uczniów wiedzę i umiejętności, wpływali na rozwijanie ich zainteresowań. Zadania (a więc nie tylko lekcje online!) nie powinny angażować uczniów dłużej niż 3 do 5 godzin dziennie [KO P-ń].

Wspomniane zarządzenie MEN z 21.03.2020r. mówi o metodach i technikach kształcenia na odległość a nie tylko o lekcjach online. Rekomenduje również przemienne stosowanie lekcji cyfrowych z tradycyjnymi metodami kształcenia. Próby jednostronnego wysyłania tylko zadań oraz skrajnego nauczania wyłącznie przy pomocy lekcji online jest błędem metodycznym prowadzącym do frustracji uczniów i rodziców.

Po opanowaniu platform zdalnego nauczania oraz metodyki zdalnego nauczania warto dzielić w miarę możliwości zadania na grupy uczniów (zadania cząstkowe). Dzięki temu uczniowie będą komunikować się ze sobą (budowanie relacji, pobudzanie aktywności).

Przykład zajęć dla kl. IV, matematyka jest przykładem dla konkretnego tematu i dla konkretnej klasy.
Nie jest uniwersalną receptą na każdą lekcję! Z uwagi na zróżnicowany potencjał klas, różny poziom trudności lekcji nie jest możliwe podanie jednej recepty dla wszystkich. Również wypowiedź Ministra Edukacji Narodowej jest tylko przykładem a nie uniwersalną receptą.

Podane przykłady wskazują na najistotniejsze elementy zdalnego nauczania:
– zachowania sensownych proporcji pomiędzy wykładem online a samokształceniem tradycyjnym (książka, notatki tip.),
– odejście od monologu nauczyciela (gadające głowy) na rzecz nauczyciela mentora, przewodnika wspierającego ucznia,
– znaczenia tygodniowego (a nie tylko dziennego) planowania pracy nauczycieli (dyrektor wspólnie z nauczycielami),
– wskazania dobrze przygotowanych pod względem metodycznym lekcji na portalu Kujawsko-Pomorskiej e-Szkoły (trwających średnio 30-33 min.).

Na niektórych lekcjach pomoc nauczyciela będzie bardziej wskazana: np. ćwiczenia wymowy na językach obcych, trudniejszy temat z matematyki, fizyki, zajęcia logopedyczne itp.

Zdaniem specjalistów z zakresu zdalnego nauczania ważne jest:
– dostosowanie metod i technik zdalnego nauczania do potencjału nie tylko konkretnej klasy ale często konkretnego ucznia;
– wyznaczenie pewnej rutyny pomiędzy nauką a wypoczynkiem. Stały rytm zajęć online, odpowiedniej długości przerwy pomiędzy lekcjami, czas na relaks i czas na całkowite wyciszenie (w godzinach wieczornych maksymalne ograniczenie  elektronicznych mediów);
– ustalenie jasnych i sprawiedliwych zasad egzekwowania udziału w zajęciach;
– odejście od klasycznego oceniania na rzecz oceniania wspierającego, promującego włożony wysiłek ucznia.

Przedstawiona propozycja organizacji i planowania zdalnego nauczania oparta została o metodykę nauczania stosowaną w m.in. w szkolnictwie jezuickim w USA, we Włoszech i Hiszpanii.

FW (fragment referatu)